หนังสือธรรมจักษุ ประจำเดือน ธันวาคม 2549

ธรรมจักษุ ประจำเดือนธันวาคม 49

หน้าปก ธรรมจักษุ ประจำเดือน ธันวาคม 2549

บทความพิเศษ
หนึ่งในบทความทางวิชาการของธรรมจักษุ

นิตยสารทางพระพุทธศาสนาที่เก่าแก่ที่สุดของไทยฉบับแรกออกเมื่อเดือนตุลาคม2437

เรื่อง
“ พระพุทธศาสนาในโลกปัจจุบัน ”

พิมพ์ลงในนิตยสาร “ธรรมจักษุ”

โดย......พิพัฒน์ บุญยง

ปีที่ 91 ฉบับที่ 3 ธันวาคม 2549

พระพุทธศาสนาในโลกปัจจุบัน
ประเทศสวิตเซอร์แลนด์

พิพัฒน์ บุญยง แปลและเรียบเรียง

ข้อความย่อ ๆ ต่อไปนี้ ผู้เขียนต้องการเน้นในประเด็นที่ว่า ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ซึ่งมีสภาพทั่ว ๆ ไป ละม้ายคล้ายคลึงกับประเทศตะวันตกอื่น ๆ มีประชาชนนับถือพระพุทธศาสนาลัทธิหรือนิกายใดอยู่บ้างหรือไม่ จำนวนมากน้อยเท่าไร คำตอบจากการสังเกตตลอดเวลาที่ผ่านมาพบว่า ในพิธีกรรมต่าง ๆ ทางศาสนา ซึ่งคนที่อ้างตนเองว่าเป็นชาวพุทธจัดขึ้นระหว่างชาวพุทธด้วยกันเอง หรือมีคนที่เป็นศาสนิกต่างศาสนาเข้าร่วมด้วย มีชาวพุทธอยู่ประปราย ถือว่ามีจำนวนน้อย สหภาพชาวพุทธแห่งประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ที่ได้ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 1976 ก็เพิ่งได้รับการปรังปรุงฟื้นฟูให้อยู่ในสถานภาพที่ดีเมื่อต้น ค.ศ. 1990 และ เมื่อเร็ว ๆ นี้ได้มีการสำรวจพบว่า มีสมาคมชาวพุทธเป็นสมาชิกอยู่ 30 สมาคม และแต่ละสมาคมก็ได้ร่วมกันจัดงานเฉลิมฉลองวันสำคัญทาพระพุทธศาสนา อย่างเช่นได้ร่วมกันจัดงานวันวิสาขบูชา ทำให้งานประสบผลสำเร็จลุล่วงไปด้วยดี

     สถิติ
     ในการจัดให้มีการลงทะเบียนของสหภาพสมาคมชาวพุทธ ปรากฏว่าได้มีชมรมและศูนย์ชาวพุทธต่าง ๆ มาลงทะเบียนทั้งสิ้น 98 สมาคม จากข้อมูลพื้นฐานนี้ เราสามารถสรุปเป็นเปอร์เซ็นต์ของผู้นับถือพระพุทธศาสนานิกายต่าง ๆ ได้เป็นสัดส่วนดังนี้ คือ   ร้อยละ 21 เป็นเถรวาท   ร้อยละ 29 เป็นมหายาน และร้อยละ 48 เป็นผู้ที่เริ่มรู้จักและรับนับถือพุทธศาสนาแบบทิเบต ดังนั้นจึงเห็นได้ชัดเจนว่า    ผู้ที่นับถือพระพุทธศาสนาแบบทิเบตมีจำนวนมากกว่านิกายอื่น   จึงสามารถสรุปได้ว่า มีชมรมและวัดแบบทิเบตเป็นส่วนใหญ่ ที่เป็นดังนี้ก็เพราะว่า   ในยุคแรก ๆ ท่านลามะแห่งทิเบตได้เข้าไปอยู่ในประเทศสวิตเซอร์แลนด์   เพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนาเป็นจำนวนมาก จึงทำให้เห็นได้ชัดว่ารูปแบบโครงสร้างของวัดวาอารามต่าง ๆ และสิ่งอำนวยความสะดวกในการประกอบพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนาเป็นแบบทิเบตเป็นส่วนใหญ่
     จำนวนชมรมและศูนย์ชาวพุทธราว ๆ 100 แห่งเหล่านี้ดูคล้าย ๆ กับไม่ได้มีการจัดดั้งอย่างเป็นระบบไปตลอดพื้นที่ หรือขอบเขตการปกครองของประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เป็นที่สังเกตว่าการปฏิบัติสมาธิจะพอมีอยู่บ้าง ทางภาคเหนือ ภาคตะวันตก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณชานเมืองและในตัวเมืองใหญ่ ๆ อย่างเมืองซูริก ที่มีชมรมและศูนย์กลางชาวพุทธรวม 16 แห่ง ปัจจุบันกลายเป็นศูนย์กลางชาวพุทธที่เข้มแข็งอย่างแท้จริงของประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ส่วนเมืองอื่น ๆ มีสถานที่สำหรับทำการสักการะบูชา โดยเฉลี่ยประมาณ 5 ถึง 8 แห่งเท่านั้น
     จำนวนของชมรมและศูนย์ต่าง ๆ ที่มีอยู่ ไม่สามารถใช้เป็นตัวตัดสินที่จะให้สรุปว่าพุทธศาสนิกชนในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ทั้งหมดมีจำนวนเท่าไร เพราะชมรมและศูนย์ดังกล่าวมีขนาดแตกต่างกันมาก ส่วนใหญ่ชมรมและศูนย์แต่ละแห่งมีผู้ปฏิบัติสมาธิระหว่าง 10 ถึง 15 คน แต่ก็ยังมีองค์กรใหญ่ ๆ ที่มีศูนย์และชมรมมากมายเข้ารวมอยู่ในองค์กรนั้น ๆ ทำให้มีจำนวนสมาชิกเป็นร้อยเป็นพัน ด้วยเหตุนี้เราจึงสามารถทำได้แต่เพียงคาดคะเนเอาว่า ชาวพุทธที่เป็นคนสวิตเซอร์แลนด์โดยกำเนิด  แต่หันมานับถือพระพุทธศาสนา ปัจจุบันมีอยู่ 5,000 ถึง 50,000 คนโดยประมาณ   นอกนั้นก็เป็นชาวพุทธที่มาจากหลายประเทศแถบเอเชียซึ่งมาตั้งรกรากอยู่ในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ คาดว่าจะมีอยู่จริงถึง 30,000 คน หรือว่าราว ๆ 35,000 ถึง 40,000 คน คิดเป็นร้อยละ 0.5 ของประชากรทั้งหมด ซึ่งปัจจุบันมีอยู่ 7,000,000 คน ถึงอย่างไรก็ตาม ถ้าเปรียบเทียบกับประเทศอื่น ๆ ในยุโรป ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ก็เป็นดาวดวงหนึ่งที่กำลังส่องแสงจ้า แม้จะถูกบดบังด้วยจันทรุปราคา คือประเทศฝรั่งเศสที่คาดว่าจะมีชาวพุทธอยู่ถึง 350,000 คน (0.6 % ของประชากรทั้งหมด) แต่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ก็พอ ๆ กันกับประเทศอังกฤษ แต่ก็ยังดีกว่าประเยอรมันนี ( 0.18 %) ประเทศอิตาลี ( 0.13 %) ในปัจจุบัน  ที่กล่าวมานี้เป็นการเปรียบเทียบเป็นเปอร์เซ็นต์ของชาวพุทธจากประชากรทั้งหมดของประเทศนั้น ๆ

     สรุป
     ที่กล่าวมาทั้งหมดนี้พอสรุปได้ว่า พระพุทธศาสนาในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ยังไม่มีอิทธิพลเพียงพอที่จะครองใจประชาชนได้ ดังที่มีผู้เชี่ยวชาญได้ตั้งข้อสังเกตไว้ เมื่อพูดถึงพระพุทธศาสนาในประเทศสหรัฐอเมริกาว่า พระพุทธศาสนามีอิทธิพลต่อผู้คนในสหรัฐอเมริกาอย่างมาก ถึงอย่างไรก็ตาม พระพุทธศาสนาก็ได้กลายเป็นศาสนาที่น่าสนใจขึ้นมาในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับผู้คงแก่เรียนและสำหรับสื่อ ในระยะสองสามปีที่ผ่านมา ชาวสวิสที่เป็นพุทธศาสนิก สามารถจะอ้างสิทธิในการที่ได้ก่อตั้งวัดขึ้น 2-3 แห่งสำหรับพระภิกษุอยู่จำพรรษา สร้างสถาบันที่สำคัญทางพระพุทธสาสนา และสร้างความสำคัญทางประวัติศาสตร์ให้กว้างไกลจนเลยเขตแดนของประเทศสวิตเซอร์แลนด์
     จริง ๆ แล้วพระพุทธศาสนาในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับผู้ที่เราเรียกว่า “คฤหัสถ์ปฏิบัติธรรม” หรือในภาษาอังกฤษเรียกว่า Lay- practitioner   ถึงอย่างไรก็ตาม คำนี้ค่อนข้างจะเป็นคำที่นำไปสู่ความเข้าใจผิด เพราะส่วนใหญ่ท่านเหล่านี้ไม่ได้ถือปฏิบัติตามวินัยของพระอย่างครบถ้วน   ได้แต่ปฏิบัติตามข้อธรรมที่ได้สมาทานไว้ให้สมบูรณ์เท่านั้น และเป็นการปฏิบัติตามประเพณีที่ทำสืบต่อกันมา   โดยเฉพาะท่านที่เป็นฆราวาสปฏิบัติธรรม ปัญหาทางด้านการเงินปัญหาที่น่ากังวลใจ เพราะวัดก็ดีและศูนย์กลางต่าง ๆ ก็ดี  ล้วนดำเนินการโดยชาวพุทธจากเอเชียที่มีประเพณีการให้ทาน ซึ่งนับเป็นการให้การสนับสนุนที่เข้มแข็ง   การให้ทานของพวกเขาซึ่งถือว่าเป็นการอุดหนุนจุนเจือที่เข้มแข็ง ส่วนศูนย์พระพุทธศาสนาของชาวสวิสส่วนมากจะมีปัญหาทางด้านการเงิน
     ส่วนศูนย์กกลางพุทธศาสนาของชาวสวิสส่วนมากมีปัญหาที่จะต้องต่อสู้ดิ้นรนทางด้านการเงิน เพราะว่าค่าใช้จ่าย ทางด้านศาสนาเป็นเงินที่ได้มาจากภาษีที่รัฐบาลจัดไว้ให้โดยเฉพาะ และพระพุทธศาสนาก็ยังไม่ได้ถูกจัดไว้เป็นศาสนาอย่างเต็มตัว ศูนย์ปฏิบัติสมาธิ ณ ปัจจุบันนี้ วัดของเรามีครู 3 ท่าน มีสมาชิกที่เอาใจใส่ช่วยเหลือทำงานให้วัด 70 ท่าน และมีสมาชิกที่มาร่วมทำงานจำนวน 200 ท่าน ส่วนกิจกรรมการเผยแผ่พระพุทธศาสนาส่วนใหญ่เป็นการอภิปรายในที่สาธารณะ มีการปฏิบัติสมาธิประจำวัน   และมีรายการศึกษาพระพุทธศาสนา กิจกรรมส่วนใหญ่ใช้ภาษาเยอรมัน โดยปรกติครูของเรา ท่านธัมมาจารย์ มาร์เซล กิเซอร์ (Ven.Dharmacharya Marcel Geisser) สอนธรรมด้วยภาษาลาดักส์ และภาษาอินเดีย ท่านได้เขียนหนังสือเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาในโลกตะวันตก ชื่อ The Buddhas of the Futures   ซึ่งขณะนี้อยู่ในระหว่างการแปลเป็นภาษาอังกฤษ

********