หนังสือธรรมจักษุ ประจำเดือน สิงหาคม 44

ธรรมจักษุ ประจำเดือนสิงหาคม 2544

หน้าปก ธรรมจักษุ ประจำเดือน สิงหาคม 44

หลังปก ธรรมจักษุ ประจำเดือน สิงหาคม 44

หนึ่งในคอลัมน์ของธรรมจักษุ

คอลัมน์
“รายงานพิเศษ”

โดย......วิชัย เจือจันทร์

ลงในนิตยสาร “ธรรมจักษุ”

ฉบับเดือน สิงหาคม 2544

หอสมุดมหามกุฏราชวิทยาลัย

สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงแห่งใหม่

ยุคใหม่ ก้าวไกล ด้วยไฮเทคโนโลยี่

********

การศึกษาพระปริยัติธรรมหรือที่เรียกกันว่า นักธรรม เกิดขึ้นตามพระดำริของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส นับแต่ทรงรับหน้าที่ปกครองวัดบวรนิเวศวิหาร เมื่อ พ.ศ. 2435 เป็นต้นมา โดยทรงกำหนดหลักสูตรการสอนให้ภิกษุสามเณรได้เรียนพระพุทธศาสนา ทั้งในภาษาไทย ด้านหลักธรรม พุทธประวัติ และพระวินัย ตลอดถึงหัดเรียงความแก้กระทู้ธรรม โดยทรงเริ่มทดลองใช้สอนภิกษุสามเณรบวชใหม่วัดบวรนิเวศวิหารก่อน

เมื่อทรงเห็นว่า การเรียนการสอนพระธรรมวินัยเป็นภาษาไทยได้ผลดี จึงทรงพระดำริที่จะขยายการศึกษาลักษณะนี้ไปยังภิกษุสามเณรทั่วไป เป็นจังหวะเดียวกับใน ปี พ.ศ. 2448 ทางราชการเริ่มมีพระราชบัญญัติเกณฑ์ทหาร ซึ่งภิกษุทั้งหมดจะได้รับการยกเว้น ส่วนสามเณร จะยกเว้นให้เฉพาะสามเณรที่รู้ธรรมเท่านั้น ทางราชการได้ขอให้คณะสงฆ์ช่วยกำหนดเกณฑ์ของสามเณรผู้รู้ธรรม สมเด็จพระมหาสมณเจ้าฯ จึงทรงทำแนวทางการศึกษาพระธรรมวินัยที่พระองค์ทรงทดลองสอนภิกษุสามเณรวัดบวรนิเวศวิหารนั้นมาปรับปรุงเป็นหลักสูตร “องค์สามเณรรู้ธรรม” ขึ้น ต่อมาได้ทรงปรับปรุงหลักสูตรองค์สามเณรรู้ธรรมนั้นเป็น “องค์นักธรรม” สำหรับภิกษุสามเณรชั้นนวกะ (ผู้บวชใหม่) ทั่วไป ได้รับพระบรมราชานุมัติ เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2454 และโปรดให้จัดการสอบในส่วนกลางขึ้นเป็นครั้งแรกในเดือนตุลาคมใน ปีเดียวกัน การสอบครั้งแรกนี้มี 3 วิชาคือ ธรรมวิภาคในนวโกวาท แต่งความแก้กระทู้ธรรม และแปลภาษามคธเฉพาะท้องนิทานในอรรถกถาธรรมบท

พ.ศ. 2455 ทรงปรับปรุงหลักสูตรองค์นักธรรมให้เหมาะสมสำหรับพระภิกษุสามเณรทั่วไป แบ่งหลักสูตรเป็น 2 อย่างคือ อย่างสามัญ เรียนวิชาธรรมวิภาค พุทธประวัติ และเรียงความแก้กระทู้ธรรม และวินัยบัญญัติอย่างวิสามัญ เพิ่มอรรถกถาธรรมบทมีแก้อรรถ บาลีไวยากรณ์และสัมพันธ์

พ.ศ. 2456 ทรงปรับปรุงหลักสูตรองค์นักธรรมอีกครั้งหนึ่ง เรียกว่า “นักธรรมตรี” โดยเพิ่มหลักธรรมหมวดคิหิปฏิบัติ การศึกษาแบบใหม่นี้ได้รับความนิยมจากภิกษุสามเณรอย่างแพร่หลาย ในเวลาต่อมา จึงทรงพระดำริขยายการศึกษานักธรรมให้ทั่วถึงแก่ภิกษุทุกระดับคือ ทรงตั้งหลักสูตรนักธรรมชั้นโท สำหรับภิกษุชั้นมัชฌิมะคือ มีพรรษาเกิน 5 แต่ไม่ถึง 10 และนักธรรมชั้นเอก สำหรับภิกษุชั้นเถระคือมีพรรษา 10 ขึ้นไป ดังที่ใช้เป็นหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานของคณะสงฆ์สืบมาตราบถึงทุกวันนี้

ต่อมา พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า วัดราชบพิธฯ ทรงพิจารณาเห็นว่า การศึกษานักธรรมมิได้เป็นประโยชน์ต่อภิกษุสามเณรเท่านั้น คฤหัสถทั่วไปก็สามารถเรียนและได้รับประโยชน์เช่นกัน จึงทรงตั้งหลักสูตรนักธรรมสำหรับฆราวาสขึ้น เรียกว่า “ธรรมศึกษา” ครบทั้ง 3 ชั้นคือ ธรรมศึกษาตรี - โท - เอก ได้เปิดสอบเป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ. 2472 และเปิดสอบครบทุกชั้นในเวลาต่อมา และยังคงดำเนินต่อมาจวบจนปัจจุบัน

พ.ศ. 2471 คณะสงฆ์จัดให้มีการสอบธรรมสนามหลวงทั่วราชอาณาจักรเป็นครั้งแรก โดยมีแม่กองธรรมสนามหลวง เป็นผู้ดำเนินการจัดการสอบตั้งแต่ครั้งนั้นเป็นต้นมา และมีพระเถระที่ได้รับแต่งตั้งเป็นแม่กองธรรมสนามหลวงสืบมาตามลำดับ จำนวน 7 รูปดังนี้

พ.ศ. 2471-2484       พระศาสนโศภน (แจ่ม จตฺตสลฺโล) วัดมกุฏกษัตริยาราม
พ.ศ. 2486-23488     พระศรีสมโพธิ(เกษม ภทฺทธมฺโม) วัดมหาธาตุ ฯ
พ.ศ. 2488-2491        พระศรีสุธรรมมุนี (สมเด็จพระพุฒาจารย์ อาจ อาสโภ) วัดมหาธาตุ ฯ
พ.ศ. 2491-2503        พระชลธารมุนี(พระพิมลธรรม ชอบ อนุจารี) วัดราษฎร์บำรุง
พ.ศ. 2503-2532        พระธรรมปาโมกข์ (สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ วิน ธมฺมสาโร) วัดราชผาติการาม
พ.ศ. 2532-2542        พระธรรมวราภรณ์ (พระสุธรรมาธิบดี เพิ่ม อาภาโค) วัดราชาธิวาส
พ.ศ. 2542 – ปัจจุบัน พระธรรมกวี (พระพรหมมุนี จุนท์ พฺรหฺมคุตฺโต) วัดบวรนิเวศวิหาร

ในอดีตที่ผ่านมา สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง ไม่เคยมีอาคาร หรือสถานที่ทำการอย่างถาวร เมื่อแม่กองธรรมฯ จำพรรษาอยู่วัดใด สำนักงานแม่กองธรรม ก็จะย้ายไปทำการ ณ ที่วัดนั้นตาม มาถึงยุคของแม่กองฯ รูปปัจจุบันคือ พระเดชพระคุณพระพรหมมุนี (พฺรหฺมคุตฺตเถร) ได้ดำริจัดตั้งสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงขึ้น โดยได้กราบทูลเจ้าพระคุณสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช ขอประทานพระพระอนุญาตใช้อาคารหอสมุดมหามกุฏราชวิทยาลัย หน้าวัดบวรฯเป็นที่ทำการ ซึ่งเป็นสังฆิกเสนาสน์ของวัดบวรนิเวศวิหาร เป็นที่ทำการสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง เจ้าพระคุณสมเด็จพระสังฆราชก็ทรงพระเมตตาประทานอนุญาตตามประสงค์ และได้เสด็จมาเป็นประธานพิธีเปิดสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2544

อาคารหอสมุดมหามกุฏราชวิทยาลัยแห่งนี้ แรกเริ่มเดิมทีเป็นโรงเรียนวัดบวรนิเวศ ซึ่งข้าราชการผู้ใหญ่ผู้น้อยในกรมมหาดเล็กสร้างอุทิศถวายพระราชกุศลสนองพระเดชพระคุณในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. 2454 ต่อมาใช้เป็นสถานที่เอื้อประโยชน์แก่วงการคณะสงฆ์มาตลอด ดังนี้

- เป็นที่ตั้งสภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัย มหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย

แห่งแรก ในระยะแรกตั้งระหว่าง พ.ศ. 2489 – 2501 ปัจจุบันเรียกว่า มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

- เป็นที่ตั้งพุทธสมาคมแห่งประเทศไทย

- เป็นที่ตั้งสำนักงาน มูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัย

- เป็นที่ตั้งสมาคมโหรแห่งประเทศไทย

- เป็นที่ตั้งอายุรเวทวิทยาลัย เป็นต้น

ก่อนที่จะใช้เป็นสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง ได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ใหม่ อาคารหลังนี้มีอาณาบริเวณกว้างขวาง มีเนื้อที่ใช้สอยอย่างเพียงพอ สามารถจัดสำนักงานแม่กองธรรมฯ เป็นแผนกต่าง ๆ ได้อย่างเป็นสัดส่วน ในแต่ละแผนกยังมีอุปกรณ์ที่ทันสมัยอย่างครบครัน พร้อมมีพระเจ้าหน้าที่มาทำงานทุกวัน เว้นวันพระและวันอาทิตย์ นับเป็นครั้งแรกที่งานแม่กองธรรมฯ ได้มีสำนักงานอย่างเป็นกิจลักษณะ

ปัจจุบัน พระเดชพระคุณพระพรหมมุนี (จุนท์ พฺรหฺมคุตฺตเถร) นอกจากดำรงตำแหน่งแม่กองธรรมสนามหลวง แล้ว ยังดำรงตำแหน่งสำคัญทางการคณะสงฆ์อื่น ๆ อีกคือ
เป็นกรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าคณะกรุงเทพมหานคร-สมุทรปราการ(ธรรมยุต) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร เป็นต้น

ท่านเป็นพระเถระผู้ทรงคุณวุฒิ มีวิสัยทัศน์กว้างไกล หลังจากเข้ามาดำรงตำแหน่งแม่กองธรรมฯ แล้ว ได้ปรับปรุงและวางรูปแบบการดำเนินงานฝ่ายปริยัติธรรมแผนกธรรมให้เป็นระบบมากขึ้น และเพื่อให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ที่ว่าด้วย “ความรู้คู่คุณธรรม” ท่านจึงได้มุ่งที่จะปรับหลักสูตรทั้งนักธรรมและธรรมศึกษาให้เอื้อประโยชน์ต่อการศึกษาของชาติ ในด้านระบบการทำงาน ท่านก็ได้ปรับปรุงให้มีคุณภาพและมาตรฐานเพื่อให้ทัดเทียมหน่วยงานชั้นนำทั่วไป โดยจัดให้มีกระบวนการพัฒนาในด้านต่าง ๆ โดยเฉพาะการใช้เทคโนโลยี่สมัยใหม่เข้ามาช่วยการทำงานให้มีความสะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น ด้วยการจัดทำเว็บไซด์ เพื่อเผยแพร่ข่าวสาร ข้อมูลของแม่กองธรรมฯ สู่สาธารณชน พัฒนาให้เป็นแหล่งข้อมูลความรู้ ทั้งในด้าน ประวัติความเป็นมาของนักธรรม ประกาศผลสอบนักธรรมทั่วราชอาณาจักรในแต่ละปี

ต่อไปในอนาคตอันใกล้นี้ สำนักงานแม่กองธรรมฯ จะรวบรวมข้อมูลรายชื่อผู้สอบได้ย้อนหลังตั้งแต่ยุคแรก ๆ เข้ามาเป็นฐานข้อมูลในเว็บไซด์ เพื่อท่านที่ต้องการทราบข้อมูลทั้งที่เป็นภิกษุสามเณรหรือฆราวาส สามารถคลิกเข้ามาดูย้อนหลังได้ที่ ( www.gongtham.net )

นอกจากนี้แล้ว ท่านแม่กองธรรมฯยังได้วางระบบงานออนไลน์ข้อมูลไปยังวัดที่เป็นสำนักเรียนต่าง ๆ ทั่วประเทศ เพื่อยกระดับงานด้านการประสานงาน
โดยเฉพาะข้อมูลให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ส่วน เรื่องการจัดการภายในสำนักงานนั้นล้วนแล้วแต่อาศัยเทคโนโลยี่สมัยใหม่เข้ามาช่วย เช่นการออกประกาศนียบัตรให้แก่ผู้สำเร็จการศึกษาผู้สอบผ่าน
ในแต่ละชั้น แต่ละปีการศึกษา สมัยก่อนเราเคยชินกับการ “เขียนมือ” แต่มา บัดนี้ สมัยนี้ เพียงแค่ใช้นิ้วกดคอมพิวเตอร์ ก็สามารถพิมพ์ใบประกาศแต่ละใบเสร็จเรียบร้อยได้ในระยะเวลาอันรวดเร็ว

ในด้านบุคลากรท่านก็วางกำลังบุคลากรที่จะช่วยกันผลักดันแผนงานที่วางไว้อย่างเป็นระบบให้ดำเนินไปอย่างเต็มอัตรา โดยได้แต่งตั้งพระเถรานุเถระผู้ทรงคุณวุฒิเป็นคณะผู้บริหารสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงในฝ่ายต่าง ๆ อย่างครบถ้วนดังนี้

1. พระพรหมมุนี วัดบวรนิเวศวิหาร แม่กองธรรมสนามหลวง

2. พระพรหมเมธี วัดเทพศิรินทราวาส รองแม่กองธรรมฯฝ่ายนักธรรม

3. พระเทพวิริยาภรณ์ วัดสุทัศนเทพวราราม รองแม่กองธรรมฯฝ่ายธรรมศึกษา

4. พระธรรมเมธาจารย์ วัดบูรณศิริมาตยาราม ผู้ช่วยแม่กองธรรมสนามหลวง

5. พระเทพรัชมงคลเวที วัดสัมพันธวงศ์ ผู้ช่วยแม่กองธรรมสนามหลวง

6. พระเทพกวี วัดราชบพิธ ฯ ผู้ช่วยแม่กองธรรมสนามหลวง

7. พระเทพมงคลสุธี วัดราชประดิษฐฯ ผู้ช่วยแม่กองธรรมสนามหลวง

8. พระเทพปัญญามุนี วัดปทุมวนาราม ผู้ช่วยแม่กองธรรมสนามหลวง

9. พระเทพวิมลโมลี วัดสุทัศนเทพวราราม ผู้ช่วยแม่กองธรรมสนามหลวง

10. พระราชภาวนาวิกรม วัดไตรมิตรวิทยาราม ผู้ช่วยแม่กองธรรมสนามหลวง

11. พระราชสุทธิมงคล วัดมกุฏกษัตริยาราม ผู้ช่วยแม่กองธรรมสนามหลวง

12. พระโพธาภิรามมุนี วัดโพธิการาม จ.ชุมพร ผู้ช่วยแม่กองธรรมสนามหลวง

13. พระเทพวรเมธี วัดราชบพิธ ฯ เลขานุการ รูปที่ 1

14. พระอมรโมลี วัดบวรนิเวศวิหาร เลขานุการ รูปที่ 2

15. พระครูปลัดสุวัฒนมงคลคุณ วัดสัมพันธวงศ์ เลขานุการรองแม่กองฯรูปที่ 1

16. พระครูวรกิจวิวัฒน์ วัดภาษี เลขานุการรองแม่กองฯรูปที่ 2

17. พระราชบัณฑิต วัดปทุมวนาราม ผู้ช่วยเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง

18. พระโสภณคณาภรณ์ วัดบวรนิเวศวิหาร ผู้ช่วยเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง

19. พระกิตติวราภรณ์ วัดโสมนัสวิหาร ผู้ช่วยเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง

20. พระสุวรรณเจติยาภิบาล วัดสระเกศ ผู้ช่วยเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง

21. พระครูสิริสุตกิจ วัดสามพระยา ผู้ช่วยเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง

22. พระครูอุดมปริยัติคุณาภรณ์ วัดราชาธิวาส ผู้ช่วยเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง

23. พระครูวิบูลศีลขันธ์ วัดสัมพันธวงศ์ ผู้ช่วยเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง

24. พระมหาฉลอง ชลิตกิจฺโจ วัดบวรนิเวศวิหาร ผู้ช่วยเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง

25. พระมหาสมเจตน์ อธจิตฺโต วัดสุทัศนเทพวราราม ผู้ช่วยเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง

26. พระครูประสิทธิพุทธมนต์ วัดบวรนิเวศวิหาร ผู้ช่วยเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง

27. พระมหาอาชว์ อาชฺชวปเสฏฺโฐ วัดตรีทศเทพ ผู้ช่วยเลขานุการแม่กองธรรมสนามหลวง

นอกจากจะมีพระเถรานุเถระดับผู้บริหารดังกล่าวแล้ว ยังมีคณะทำงานตามสายงานต่าง ๆ คอยผลักวงล้อแห่งกองธรรม ให้หมุนไปเพื่อประโยชน์สุขของมวลพุทธศาสนิกชนอีกจำนวนมากซึ่งท่านเหล่านั้นล้วนอาสามาด้วยสมัครใจทั้งจากวัดในกรุงเทพฯและจากวัดในเขตปริมณฑล ซึ่งนับว่าเป็นปรากฏการณ์ใหม่ในการดำเนินงานการศึกษาของคณะสงฆ์ในส่วนน

สิ่งทั้งหลายทั้งมวล ที่ได้รับการปรับปรุง เปลี่ยนแปลง ในครั้งนี้ถือว่า เป็นก้าวใหม่ของวงการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรม ซึ่งเป็นการเดินทางเข้ามาสู่ยุคที่จะต้องปรับตัวให้ก้าวทันโลก เป็นการเปลี่ยนแปลงแบบ คิดใหม่ ทำใหม่ เพื่อปรับขบวนทัพอย่างครบวงจร สำนักงานแม่กองธรรมฯ สามารถทำได้ระดับที่เป็นอยู่ในปัจจุบันนี้ ก็ด้วยอาศัยวิสัยทัศน์อันกว้างไกลของท่านแม่กองธรรมสนามหลวงรูปปัจจุบันคือ ท่านพระเดชพระคุณพระพรหมมุนี (จุนท์ พฺรหฺมคุตฺโต) พระเถระผู้ประดุจดั่งพรหมของการศึกษาของคณะสงฆ์และชาวพุทธในส่วนนี้ โดยแท้.

ี้

********

หมายเหตุ

สำหรับภิกษุ สามเณร อุบาสก และอุบาสิกา ท่านใดที่มีความประสงค์จะติดต่อแม่กองธรรมสนามหลวง สามารถติดต่อได้ ตามที่อยู่ดังนี้

สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง

อาคารหอสมุดมหามกุฏราชวิทยาลัย หน้าวัดบวรนิเวศวิหาร

เลขที่ 287 ถนนพระสุเมรุ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพฯ 10200

โทร. 0-2280-7682 , 0-2629-0961 , 0-2629-0962 โทรสาร. 0-2629-0963

Homepage : www.gongtham.net Email : webmaster@gongtham.net

********

หนึ่งในคอลัมน์ของธรรมจักษุ

เรื่อง
“ทำไมจึงต้องสมาธิ”

โดย......พิพัฒน์ บุญยง

ลงในนิตยสาร “ธรรมจักษุ”

ฉบับเดือน สิงหาคม 2544

ทำไมจึงต้องสมาธิ

พิพัฒน์ บุญยง เรียบเรียงจากข้อเขียนของ

ท่าน Bhikkhu Piyananda

เรื่อง Why Meditation

ประชาชนทั่วไปยังคงแสวงหาความสุขที่แท้จริงและยั่งยืน นอกเหนือไปจากความสะดวกสบาย สนุกสนาน เพลิดเพลิน ที่เป็นผลได้จากความเจริญทางวัตถุในชีวิตยุคใหม่ที่เขาต้องกระเสือกกระสนแสวงหา ด้วยเข้าใจว่าความสุข เกิดจากการมีทรัพย์ มีอำนาจ หรือจากการเป็นผู้มีฐานะทางสังคม ยิ่งกว่านั้น บางคนเห็นว่า ความสุขเกิดจากการมีของใช้ที่ถูกใจ เช่นเครื่องแต่งกายราคาแพง ครีมทาหน้ายี่ห้อดัง หรือขับรถยนต์คันหรู ดีมีระดับ หรืออย่างน้อยก็เป็นของที่มีการโฆษณาขึ้นป้ายว่าเป็นของดี คนเหล่านี้แสวงหาการแก้ปัญหาที่เขาประสบ โดยผ่านทางฐานะของครอบครัว โดยผ่านทางอาชีพการงาน โดยผ่านทางอิทธิพลของเพื่อนฝูง หรือญาติสนิทมิตรสหาย นอกจากนั้นพวกเขายังพยายามหาทางเปลี่ยนแปลงเหตุการณ์และสิ่งนอกกาย เปลี่ยนแปลงเหตุการณ์ทางด้านสังคม ทางด้านการเมือง ให้เป็นอย่างที่เขาอยากจะให้มันเป็น โดยเชื่อว่าในที่สุดโลกของเราจะเป็นโลกที่อุดมสมบูรณ์ และเมื่อนั้นเขาก็จะมีความสุขและสันติ แต่เขาหารู้ไม่ว่าสิ่งต่างๆ และเหตุการณ์ทางสังคมได้เปลี่ยนแปลงตัวของมันเองอยู่ตลอดเวลา อย่างไม่เคยหยุดนิ่งตามกฎธรรมชาติ หรือกฎแห่งกรรม โดยที่ความฝันของพวกเขายังไม่ทันจะบรรลุผล สิ่งที่เขาหวังไว้ ก็ผันแปรไปเป็นอย่างอื่นแล้วตามกฎธรรมดา หรือกฎแห่งเหตุผลโดยไม่รับรู้ว่า ความมุ่งหวังที่ใครต่อใครตั้งใจจะได้พบความสุขที่เขาปรารถนา ก็จางหายไปเหมือนหมอกยามเช้าที่ระเหยหายไปเมื่อต้องแสงอรุโณทัย ยิ่งเขาพยายามไขว่คว้าหาความสุขให้หนักขึ้นเพียงใด นั่งสมาธิ และเดินจงกรม Sitting & walking meditation ก็ยิ่งดูเหมือนว่าความสุขที่พยายามไขว่คว้านั้นเป็นเพียงภาพมายา ดุจดังผีเสื้อแสนสวยที่กำลังกระพือปีกบินวกวนไปมา ลวงตาให้เห็นเหมือนว่าจะจับมาเชยชมได้ แต่เมื่อเอื้อมมือไปจับ ก็กลับบินหนีหลุดมือไป และดูเหมือนว่าไม่เคยมีใครจับมันได้ด้วยมือเปล่า

พระพุทธองค์ทรงสอนว่า ในการไขว่คว้าหาความสุขนั้น คนส่วนใหญ่แสวงหาผิดที่ โดยเข้าใจว่าความสุขอยู่ที่สิ่งอื่นนอกตัว จึงมุ่งแสวงหาที่วัตถุนอกกายแทนที่จะหาความสุขภายในตัว ชาวพุทธผู้มีปัญญา เริ่มที่จะค้นพบว่า แหล่งความสุขหรือความทุกข์ของเขาที่แท้นั้นอยู่ภายในตัวของเขาเอง เขาพบว่าแดนเกิดของความทุกข์หรือความสุขนั้น อยู่ที่ใจของเราเอง และที่จะหันความสนใจของเขาเข้ามาสู่แดนภายใน คือ “จิตใจ” นั้น “สมาธิ”เป็นสิ่งจำเป็นหรือเป็นทางอันประเสริฐที่จะนำไปสู่ “แดนกำเนิดแห่งความสุข” นั้น

ปัจจุบันนี้ การทำสมาธิ กำลังเป็นเป้าประสงค์ของคนเป็นอันมาก จากทุกสาขาอาชีพ ไม่ว่าจะเป็นคนเชื้อชาติใด หรือนับถือศาสนาอะไร ทำไม? เพราะ “จิต” หรือ “ใจ” ธาตุรู้ที่สถิตย์อยู่ในร่างของมนุษย์ เป็น “เจตน์จำนง” อิสระ ที่ทำงานโดยไม่ถือ เชื้อชาติ หรือศาสนาที่ “เจ้าของ” สังกัดอยู่ งานของสมาธิ เป็นงานที่ทำให้ “ใจ” สามารถรู้แจ้ง หรือเข้าใจทะลุปรุโปร่งซึ่งสิ่งทั้งหลายตามความเป็นจริง และ “ใจที่มีสมาธิ” สามารถที่จะนำไปใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ “ใจ” ที่เป็นสมาธิ จึงเป็นกุญแจนำไปสู่ความสุข และเป็นเครื่องมือกำจัดความทุกข์ได้ การที่จะเข้าใจธรรมชาติของจิตใจ และสามารถนำไปใช้เพื่อกำจัดความทุกข์ และประสบความสุขได้ นับเป็นงานที่สำคัญอยู่เหนืออุปสรรคทางเชื้อชาติ ทางวัฒนธรรม และทางศาสนา ควรทำสมาธิหรือสามารถปฏิบัติได้ทุกคน โดยไม่คำนึงถึงว่า บุคคลนั้นนับถือศาสนาอะไร

คนเราปัจจุบันต่างก็กระเสือกกระสนหาหนทางให้ได้มาซึ่งความสุข ท่ามกลางความโกลาหลของโลกยุค IT อย่างไรก็ตาม สมาธิ เป็นทางเดียวที่จะช่วยท่านได้ เพราะว่า

1. ถ้าท่านเป็นคนที่มีธุรกิจท่วมหัว สมาธิจะช่วยให้ท่านกำจัดความเครียด และสามารถ ผ่อนคลายได้มาก

2. ถ้าท่านเป็นคนวิตกจริต สมาธิ สามารถช่วยท่านระงับความวิตกกังวล และสามารถทำให้ท่านพบกับความสงบสุขอย่างถาวร หรือไม่อย่างน้อยก็เป็นคราว ๆ ไป

3. ถ้าท่านเป็นคนที่มีปัญหาอย่างไม่มีที่สิ้นสุด สมาธิจะช่วยให้ท่านเกิดกำลังใจ และความเข้มแข็งที่จะเผชิญ หรือเอาชนะปัญหาต่าง ๆ ได้

4. ถ้าท่านขาดความมั่นใจในตัวเอง สมาธิสามารถช่วยท่านให้เกิดความมั่นใจในตัวเองขึ้นมาได้อย่างมหัศจรรย์ และความเชื่อมั่นในตัวเองนี้เป็นความลับนำไปสู่ความสำเร็จ

5. ถ้าท่านรู้สึกไม่พอใจในทุก ๆ สิ่ง บรรดามี และรู้สึกว่าไม่มีอะไรเลยในชีวิตที่ดูเหมือนว่าท่านจะพอใจ สมาธิจะให้โอกาสแก่ท่านในการที่จะพัฒนา และรักษาความพอใจไว้ ภายในใจได้

6. ถ้าท่านเป็นคนขี้สงสัย และไม่สนใจในศาสนา สมาธิสามารถช่วยท่านให้ข้ามพ้นจากความเป็นคนขี้สงสัย และมองเห็นคุณค่าแห่งการปฏิบัติตามคำแนะนำของศาสนา ได้อย่างดี

7. ถ้าท่านเกิดความรู้สึกคับข้องใจ และผิดหวังอันเนื่องมาจากขาดความเข้าใจในธรรมชาติของชีวิต สมาธิจะนำท่านและช่วยท่านให้เข้าใจว่าท่านได้ถูกสิ่งที่ไม่จำเป็นต่อชีวิต คือ ความคับข้องในนั้น รบกวน และทำลายเวลาอันมีค่าในชีวิตของท่าน

8. ถ้าท่านเป็นคนรวย สมาธิจะช่วยให้ท่านตระหนักถึงธรรมชาติของทรัพย์สมบัติ และวิธีที่ใช้ทรัพย์ให้เกิดประโยชน์สำหรับความสุขของท่าน ของบุคคลรอบข้างรวมถึงเพื่อน มนุษย์บุคคลร่วมโลก

9. ถ้าท่านเป็นคนยากจน สมาธิจะช่วยให้ท่านมีความพอใจในระดับหนึ่ง และไม่ก่อให้เกิดความอิจฉาบุคคลที่มั่งมีมากกว่าท่าน

10. ถ้าท่านยังหนุ่มแน่นที่เดินมาถึงทางแยกของชีวิต และท่านไม่รู้ว่าท่านควรจะเลี้ยวไปทางไหน สมาธิจะช่วยให้ท่านเข้าใจว่าถนนสายไหนที่ท่านควรเลือกเดิน เพื่อให้ไปถึงจุด หมายปลายทางที่เหมาะสมสำหรับท่าน

11. ถ้าท่านเป็นคนสูงอายุซึ่งรู้สึกเบื่อหน่ายชีวิต สมาธิจะทำให้ท่านเข้าใจชีวิตได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ความเข้าใจชีวิตที่ลึกซึ้งนี้เอง ช่วยให้ท่านบรรเทาความทุกข์ในชีวิต และเพิ่มความสุข ของชีวิตให้มากขึ้น

12. ถ้าท่านเป็นคนอารมณ์ร้อน สมาธิจะทำให้ท่านสามารถพัฒนาพลังที่จะเอาชนะข้อเสีย คือ ความโกรธ ความเกลียด และความขุ่นเคืองได้

13. ถ้าท่านเป็นคนขี้อิจฉาริษยา สมาธิจะช่วยให้ท่านตระหนักถึงอันตรายของความอิจฉา ริษยา และสามารถลดละความอิจฉาริษยาได้

14. ถ้าท่านตกเป็นทาสของอารมณ์ความรู้สึก สมาธิจะช่วยให้ท่านรู้วิธีที่จะเป็นนายของ ตัณหา ความอยากเหล่านั้นได้

15. ถ้าท่านติดเครื่องดื่มหรือยาเสพติด สมาธิสามารถทำให้ท่านระหนักถึงวิธีที่จะเอาชนะ นิสัยที่เป็นอันตราย ซึ่งทำให้ท่านตกเป็นทาสได้

16. ถ้าท่านเป็นคนปัญญาทึบ สมาธิจะเปิดโอกาสให้ท่านขัดเกลาความรู้จนสามารถนำไป ใช้ได้ และเป็นประโยชน์ทั้งแก่ท่าน เพื่อนของท่าน และครอบครัวของท่าน

17. ถ้าท่านได้ปฏิบัติสมาธิอย่างจริงจัง อารมณ์ของท่านจะไม่มีโอกาสทำให้ท่านเป็นคน ขุ่นมัว ปัญญาทึบอีกต่อไป

18. ถ้าท่านเป็นคนฉลาดมีปัญญาบริบูรณ์อยู่แล้ว สมาธิจะส่งเสริมให้ท่านได้บรรลุธรรมชั้น สูง และท่านก็จะสามารถมองเห็นสิ่งต่าง ๆ ตามที่เป็นจริง ไม่ใช่ตามที่มันปรากฏ

19. ถ้าท่านเป็นคนที่มีจิตใจอ่อนแอ สมาธิสามารถทำให้จิตใจของท่านเข้มแข็งขึ้นเพื่อพัฒนา พลังแห่งเจตนา จนสามารถเอาชนะความอ่อนแอของจิตได้

นี้เป็นเพียงคุณประโยชน์บางประการที่เกิดจากการปฏิบัติสมาธิ คุณประโยชน์เหล่านี้ไม่มีขายตามร้านตลาด เงินก็ไม่สามารถจะซื้อได้ แต่จะตกเป็นสมบัติประจำตัวของท่านหากท่านปฏิบัติสมาธิเป็นประจำ

ในขณะที่เริ่มต้น สมาธิทำให้สติเกิด ทำให้จิตของผู้ทำสมาธิมีสติกำกับอย่างมั่นคง และจิตที่มีสติกำกับนี้ก็สมารถจับจ้องสอดส่องจิตดวงอื่น ๆ (ซึ่งหมายถึงจิตทุกดวงที่อยู่ในกระแสจิตของผู้ปฏิบัติสมาธิ) เมื่อจิตดวงหนึ่งมีสติกำกับอยู่ก็สามารถพัฒนาความสามารถที่จะคอยตรวจดูจิตดวงนั้นเองว่า ได้วอกแวกซัดส่ายไปไหน และสามารถดึงกลับคืนได้รวดเร็ว

เมื่อท่านเริ่มทำสมาธิครั้งแรก สมควรจะเลือกหาสถานที่ที่สงบเงียบ ควรเป็นสถานที่ห่างจากความพลุกพล่านจอแจ และวุ่นวายสับสนด้วยวิถีชีวิต สถานที่อาจเป็นห้องส่วนตัวของท่าน อาจเป็นสวนที่มีต้นไม้ร่มรื่น และเงียบสงบ หรืออาจเป็นห้องนอนของท่านเอง หรืออะไรก็ได้ที่ท่านสามารถหาได้ และเมื่อเลือกได้แล้ว ก็ให้ยึดที่นั้นทำสมาธิเป็นประจำ ไม่ควรเปลี่ยนที่บ่อย ๆ

ในขณะที่การปฏิบัติสมาธิดำเนินก้าวหน้าไปตามลำดับ ท่านสามารถปฏิบัติได้แม้ในขณะทำงานในห้องทำงานประจำวันของท่าน ไม่จำเป็นต้องไปหาสถานที่สงบเงียบที่อื่น เพราะเมื่อท่านทำสมาธิอยู่ตัวแล้ว ที่ไหน ๆ ก็สามารถทำสมาธิได้

สำหรับเวลาที่จะใช้ในการทำสมาธิ ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของท่าน แต่ขอให้ตั้งใจว่า เมื่อเลือกเวลาใดเป็นเวลาทำสมาธิแล้ว ก็ให้เวลานั้นเป็นเวลาสำหรับสมาธิจริงๆ และควรลืมเรื่องอื่นทั้งหมดในช่วงเวลานั้น ไม่ว่าจะเป็นกิจกรรมที่เคยทำประจำวัน กำหนดใจไม่ให้มีห่วงกังวล ตั้งสติกำหนดจิตไม่ให้สิ่งใดเข้ามาแทรกในขณะทำสมาธิ อาจใช้อาณาปาณัสติวิธี คือ กำหนดลมหายใจ เข้า – ออก จนกระทั่งจิตแน่วแน่อยู่ในอารมณ์เดียว เป็นเวลานาน ไม่วอกแวก และสามารถทำอย่างนี้ได้ทุกครั้งที่ท่านกำหนดใจว่าจะเข้าสมาธิ ระดับนี้ถือว่า สมาธิคือส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ซึ่งจะทำให้ท่านมีใจสงบ ไม่หงุดหงิดฟุ้งซ่าน และยิ่งท่านทำได้นานเท่าไรก็มีแต่ทำให้จิตใจบริสุทธิ์สดใสไร้กังวล

บางทีท่านอาจรู้สึกต้องการให้มีคนช่วย เพื่อแนะนำและสอนท่าน การจะมีผู้ช่วยบางทีก็ไม่ใช่ของง่ายที่จะหาครูสอนที่เหมาะสม และมีคุณสมบัติที่จะสอนสมาธิ ถ้าท่านมีเพื่อนที่ทำสมาธิอยู่ ก็ลองสนทนาปรึกษากับเขาดู เผื่อเขาจะสามารถแนะนำอะไรท่านได้ บางทีท่านอาจไปพบหนังสือ หรือบทความเรื่องสมาธิ ก็พยายามอ่านเก็บความรู้ไปใช้แทนครูได้ แต่ต้องตระหนักว่า ทั้งครู หนังสือ หรือบทความ ให้ความรู้แก่ท่านได้ แต่ไม่อาจทำสมาธิแทนท่านได้ ไม่สามารถตระหนักแทนท่านได้ ถ้าท่านสามารถพัฒนารวมพลังจิต และสติให้เข้มข้นสะอาด และมั่นคงแน่วแน่ ก็เท่ากับความรู้ตัวที่เข้มข้นจะเป็นครูของท่านและมีประจำอยู่ในตัวของท่านอยู่แล้ว

สำหรับท่านั่งในการนั่งสมาธิ ท่านอาจเลือกนั่งแบบขัดสมาธิเต็ม หรือแบบขัดสมาธิครึ่งก็ได้ แต่ถ้าแบบนี้ทำยาก ก็สามารถนั่งบนเก้าอี้ที่มีพนักหลังแบบตั้งตรง ปล่อยเท้าวางบนพื้น นั่งตามสบายตั้งตัวตรงไม่เอน หลังไม่พิง หรืออาจนอนหงายลำตัวเหยียดตรงได้ระดับ หรืออาจนั่งตัวตรงได้ดุลย์ไม่โย้หน้า เอนหลัง หรือเอียงซ้าย เอียงขวา ซึ่งสามารถทำให้ลำตัวตั้งตรงคงที่นั่งสบายไม่เกร็ง ไม่แข็งทื่อ แต่ถ้าลำคอ และเอ็นยึดกระดูกสันหลังตั้งไม่ตรง ท่านก็อาจรู้สึกเจ็บปวดหลังจากนั่งทำสมาธิได้เพียง 3 นาที

ที่พูดมาทั้งหมดนี้ คิดว่าทำให้ท่านมองเห็นภาพรวมของสมาธิ และคุณประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นจากการทำสมาธิในชีวิตประจำวัน เพื่อจะให้เข้าใจเรื่องสมาธิให้ละเอียด กว้างขวาง และลึกซึ้งกว่านี้ จึงขออธิบายคำ “สมาธิ” ว่าจริง ๆ แล้วหมายความว่าอย่างไร ถ้าจะพูดให้เข้าใจง่าย สมาธิ คือความตั้งมั่นแห่งจิต หรือการรวมตัวเป็นหนึ่งหรือเป็นเอกัคคตา แน่วแน่มั่นคงอยู่ในอารมณ์เดียว เรียกว่า สมถสมาธิ เมื่อจิตตั้งมั่นในอารมณ์เดียว สงบนิ่ง เพ่งพิจารณาสิ่งใดสิ่งหนึ่ง จนสามารถเกิดปัญญาเห็นแจ้งเห็นจริงในสิ่งที่พิจารณานั้น เช่นเห็นแจ้งในสังขารทั้งหลายว่าไม่เที่ยงเป็นทุกข์และเป็นอนัตตา เรียกว่า วิปัสสนาสมาธิ ถ้าท่านปฏิบัติวิปัสสนาสมาธิเป็นประจำ ท่านก็จะสามารถรู้วิธีแก้ปัญหา และวิกฤตการณ์ต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันของท่านให้ลุล่วงไปได้ด้วยดี

สรุปว่า สมถสมาธิ เป็นวิธีการฝึกจิตให้สงบและพัฒนาจิตที่สงบแล้วให้มีกำลังแรง คือทำให้อินทรีย์ คือ ตา หู จมูก ลิ้น กายและใจมารวมอยู่ ณ จุดเดียวโดยมีพลังจิตกำกับ ให้ส่งกระแส ไป ณ จุดเดียว หรืออารมณ์เดียวนั้น จิตที่มารวม ณ จุดเดียว หรือเป็นดวงเดียวนี้จะมีกำลังแรง เหมือนเลนซ์รวมแสงที่สามารถจุดเชื้อให้ไฟลุกไหม้ได้ฉันใด จิตที่รวมพลังตั้งมั่น ณ จุดเดียว ย่อมสามารถเพ่งพิจารณา แก้ปัญหาชีวิตได้อย่างแจ่มแจ้งแทงตลอดฉันนั้น

เพราะฉะนั้น จุดประสงค์ของสมาธิ ก็เพื่อควบคุมจิตจากการท่องเที่ยวไปตามอำเภอใจ คิดเรื่องนั้น เรื่องนี้ กระสับกระส่าย ฟุ้งซ่านไปตามอารมณ์ ทำให้พลังงานของจิตกระจายตัวไปทุกทิศทาง สมาธิจึงเป็นสิ่งจำเป็น และมีคุณค่าในการตะล่อมจิตให้รวมจุด ณ จุดเดียว มีพลังตั้งมั่น พร้อมปัญญาที่เฉียบคม เหมาะสมสำหรับใช้พินิจพิจารณาปัญหาต่าง ๆ ให้รู้แจ้งแทงตลอด และสามารถแก้ปัญหาเหล่านั้นได้สำเร็จ

หากท่านประสงค์จะพัฒนาจิตของท่านโดยพุทธสมาธิวิธี ควรเริ่มด้วยบุพพกิจ คือกิจที่ควรทำเบื้องต้น เพื่อเป็นการปูพื้นหรือเตรียมตัวเตรียมใจให้พร้อม ก่อนอื่น (หากเป็นไปได้) ควรบูชาพระรัตนไตร คือ พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ด้วยเครื่องบูชา คือจุดธูป (3 ดอก) จุดเทียน (2 เล่ม) และมีดอกไม้ (ดอกบัว) ปักแจกัน แล้วก้มลงกราบงามสามครั้ง ตั้งนะโม 3 จบ หากสวดบูชาพระรัตนตรัยได้ก็ยิ่งดี ต่อจากนั้นตั้งจิตอธิษฐาน ตั้งใจรักษาศีลห้า (อย่างน้อย) เป็นการทำใจให้บริสุทธิ์ แล้วค่อยเริ่มนั่งสมาธิตามที่ได้อธิบายในภาพรวม ๆ มาข้างต้น ที่สำคัญคือเมื่อทุกอย่างพร้อมแล้วให้หลับตาเบา ๆ แล้วตั้งใจกำหนดจิต ให้อยู่ในอารมณ์ที่เหมาะสมที่จิตของท่านจะยึดเป็นจุดเกาะติด เพื่อให้ง่ายต่อการรวมจิตให้ยึดติดอยู่ ณ จุดเดียว จิตของท่านจะมีสมาธิได้เร็ว และมั่นคง ในการบำเพ็ญสมาธิตามหลักพระพุทธศาสนา ท่านว่ามีอารมณ์กรรมฐานให้เลือกถึง 40 อย่าง ให้ผู้บำเพ็ญสมาธิเลือกตามความเหมาะสมแก่จริต หรือจิตอารมณ์ของแต่ละบุคคล

จุดประสงค์ 3 ประการของการดำเนินตามพุทธวิธี ก็คือ ต้องรักษาศีลห้า เพื่อความบริสุทธิ์สะอาดทางกาย และทางวาจา ต้องมีใจตั้งมั่นในสมาธิ เพื่อความสงบของจิต และประการสุดท้าย เมื่อจิตเป็นสมาธิ ย่อมเกิดปัญญา จิตที่มีปัญญา ย่อมสว่าง ใจของท่านจะสะอาด เพราะมีศีล ย่อมสงบ เพราะมีสมาธิ และย่อมสว่างเพราะมีปัญญา ท่านก็จะเป็นคนสะอาด สงบ และสว่าง

(โปรดอ่านต่อฉบับหน้า) [1]-[2]-[3]

********

หนึ่งในคอลัมน์ของธรรมจักษุ

คอลัมน์
“แนะนำหนังสือดี”

โดย......วิภาวินี

ลงในนิตยสาร “ธรรมจักษุ”

ฉบับเดือน สิงหาคม 2544

แนะนำหนังสือ

โดย..............วิภาวินี

สุภาพสตรีฝรั่งที่ได้ศึกษาและมีคุณูปการต่อพระพุทธศาสนาในยุคแรกๆ ที่พระพุทธศาสนาแผ่ไปถึงทวีปยุโรป ที่ควรกล่าวถึงด้วยความชื่นชม คือ นางริด เดวิส ภรรยาของศาสตราจารย์ริด เดวิส ปราชญ์ฝรั่งชาวอังกฤษ ผู้ก่อตั้งสมาคมบาลีปกรณ์ เมื่อปี พ.ศ. 2424 นางริด เดวิส ได้ช่วยสามีของเธออย่างแข็งขัน ในการผลิตและจัดพิมพ์ตำราทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะแปลและพิมพ์พระไตรปิฎกบาลีเป็นภาษาอังกฤษ ตัวเธอเองรู้ภาษาบาลีอย่างดี ได้แปลเถรคาถา และเถรีคาถา เป็นภาษอังกฤษและพิมพ์ขึ้นเป็นครั้งแรกในโลกตะวันตก

สุภาพสตรีอีกท่านหนึ่งที่เป็นลูกศิษย์ของศาสตราจารย์ริด เดวิส คือนางสาวไอ. บี. ฮอเนอร์ เธอรับหน้าที่เป็นประธานกรรมการสมาคมบาลีปกรณ์เป็นเวลานานกว่า 22 ปี และได้แปลและแต่งหนังสือทางพระพุทธศาสนาไว้มาก สุภาพสตรีทั้งสองท่านที่ออกนามมาแล้วล้วนชื่นชมฐานะและบทบาทของสตรีในยุคพุทธกาล นางริด เดวิส ได้แปลเถรีคาถา ขุททกนิกาย พระไตรปิฎกบาลีตอนว่าด้วยภิกษุณีเป็นภาษาอังกฤษ นางสาวไอ. บี. ฮอเนอร์ นอกจากแปลวินัยปิฎก 8 เล่ม , มัชฌิมนิกาย 3 เล่ม , วิมานวัตถุ , พุทธวงศ์ , จริยาปิฎก และชาดกบางตอนเป็นภาษาอังกฤษแล้วยังได้แต่งหนังสือชื่อ ผู้หญิงในพระพุทธศาสนายุคแรก (Women Under Primitive Buddhism) เล่าบทบาทของผู้หญิงที่เป็นพุทธสาวิกาในยุคพุทธกาลและหลังพุทธกาล ต่อมา ได้มีผู้ศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับบทบาทของสตรีที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาบ้างประปราย ส่วนมาก ผู้ศึกษาเขียนผลการศึกษาในรูปของบทความ พิมพ์ลงในวารสารของมหาวิทยาลัยและสถาบันการศึกษาในสหรัฐอเมริกาและในยุโรป

เมื่อปีกลาย คือปี พ.ศ. 2543 สำนักพิมพ์โมติลาลพนารสีดาส (Motilal Banarsidass) ได้พิมพ์หนังสือชื่อ Women in the Footsteps of the Buddha ซึ่งพอจะถ่ายทอดเป็นไทยได้ว่า “สุภาพสตรี ผู้ดำเนินตามรอยบาทพระพุทธเจ้า” ผู้เขียนเป็นอาจารย์ในมหาวิทยาลัยวิคเทอเรีย กรุงเวลลิงตัน ประเทศนิวซีแลนด์ ชื่อ Kathryn R. Blackstone ผู้เขียนเล่าว่าเธอมีความประทับใจต่อบทบาทและสิทธิเสรีภาพของสตรีในยุคพุทธกาล ที่พวกเธอได้สิทธิเท่าเทียมกับผู้ชายในการออกบวชเป็นภิกษุณี และสามารถปฏิบัติ ดำเนินตามคำสอนของพระพุทธเจ้า และบรรลุพระนิพพานได้ ภิกษุณีเหล่านั้นที่ออกชื่อในคัมภีร์เถรีคาถาประมาณ 71 รูป ที่ไม่ออกชื่ออีกหลายพันรูปได้กล่าวถึงประสบการณ์ในธรรม ความประทับใจ และความปีติที่เกิดกับตัวเอง ในการได้โอกาสบวช ประพฤติธรรม และได้บรรลุโฆกษธรรมไว้เป็นคาถาอย่างสวยงาม บันทึกไว้เป็นคัมภีร์หนึ่งในพระไตรปิฎกอย่างที่ไม่เคยมีคัมภีร์อย่างเดียวกันนี้ในศาสนาอื่นๆ มาก่อน

ปัจจุบันมีกลุ่มสตรีไทย โดยเฉพาะระดับนักวิชาการในมหาวิทยาลัยเรียกร้องที่สิทธิเสรีภาพความเท่าเทียมกันระหว่างเพศมากขึ้น เรื่องนี้พระพุทธเจ้าทรงตระหนักและได้ให้สิทธิเสมอภาคแก่สตรีไว้แล้วในระหว่างที่พระองค์ทรงพระชนม์อยู่ จนสตรีฝรั่งผู้นี้ค้นพบและชื่นชมน้ำพระทัยของพระพุทธเจ้า จึงขอเชิญชวนให้ผู้รู้ได้ลองพิจารณาความคิดเห็นของสตรีฝรั่งที่มีทัศนะต่อสตรีในพระพุทธศาสนาในหนังสือเล่มนี้ ผู้สนใจจะซื้อหนังสือเล่มนี้ได้ที่ร้านจำหน่ายหนังสือ มูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัย ถนนพระสุเมรุ บางลำพู โทร. 0-2281 - 1085

********